Η Γνωσιακή-Συμπεριφοριστική Θεραπεία αναγνωρίζει διάφορα είδη διεργασιακών σφαλμάτων που επηρεάζουν την αντίληψη και τη σκέψη του ατόμου. Αυτά περιλαμβάνουν:
- Διπολική / Πολωτική Σκέψη: Το άτομο βλέπει τα πράγματα μόνο σε ακραίους όρους, χωρίς να λαμβάνει υπόψη τις ενδιάμεσες καταστάσεις. Πχ Κάποιος νιώθει ότι είτε πρέπει να είναι τέλειος στο εργασιακό του περιβάλλον είτε να είναι απόλυτα ανεπιτυχής, χωρίς καμία μεσαία εναλλακτική.
- Υπεργενίκευση: Το άτομο επικεντρώνεται σε ένα αρνητικό γεγονός και το ερμηνεύει ως ένδειξη ότι όλα είναι αρνητικά. Πχ Ένα άτομο απορρίπτει μια δουλειά που δεν κατάφερε να ολοκληρώσει με επιτυχία, πιστεύοντας ότι δεν είναι ικανό να επιτύχει σε οποιοδήποτε έργο.
- Νοητικό Φίλτρο: Το άτομο εστιάζει αποκλειστικά σε αρνητικές λεπτομέρειες, παραμερίζοντας τα θετικά στοιχεία. Πχ Κάποιος εστιάζει μόνο στο γεγονός ότι έλαβε μια αρνητική αξιολόγηση στην εργασία του, αγνοώντας τις πολλές θετικές ανατροφοδοτήσεις που έχει λάβει στο παρελθόν.
- Υποτίμηση των Θετικών: Το άτομο αγνοεί ή υποβαθμίζει τα θετικά γεγονότα και εστιάζει αποκλειστικά στα αρνητικά. Πχ Κάποιος αγνοεί ή υποβαθμίζει τα κολακευτικά σχόλια που λαμβάνει για την εργασία του, πιστεύοντας ότι οι άλλοι απλά προσπαθούν να τον καλοπιάσουν.
- Αυθαίρετο Συμπέρασμα: Το άτομο καταλήγει σε συμπεράσματα χωρίς επαρκή βάση ή απόδειξη. Πχ Κάποιος πιστεύει ότι επειδή δεν προσκλήθηκε σε ένα κοινωνικό γεγονός, οι άνθρωποι τον αποφεύγουν και δεν τον θέλουν στην παρέα τους.
- Μεγαλοποίηση και Ελαχιστοποίηση: Το άτομο είτε υπερτιμά τη σημασία ενός γεγονότος είτε το αφαιρεί σημασία, αντίστοιχα. Πχ Κάποιος πιστεύει ότι ένα μικρό λάθος που έκανε στην εργασία του θα οδηγήσει σε μακροπρόθεσμες και καταστροφικές συνέπειες στην καριέρα του.
- “Πρέπει”: Το άτομο επιβάλλει υπερβολικά υψηλά πρότυπα στον εαυτό του ή στους άλλους, δημιουργώντας αισθήματα ενοχής ή θυμού. Πχ Κάποιος αισθάνεται έντονη ενοχή επειδή δεν μπόρεσε να εκπληρώσει όλες τις υποχρεώσεις του στην οικογένειά του.
- Συναισθηματική Συλλογιστική: Το άτομο χρησιμοποιεί τα συναισθήματά του ως απόδειξη για την αλήθεια μιας κατάστασης. Πχ Κάποιος αισθάνεται ότι δεν αξίζει να έχει φιλίες επειδή δεν νιώθει αρκετά αυτοπεποίθηση, ακόμα κι αν οι άλλοι φίλοι του είναι εξαιρετικοί.
- Εσφαλμένη Τιτλοφόρηση: Το άτομο αναθέτει ετικέτες στον εαυτό του ή σε άλλους βασισμένο σε μεμονωμένα γεγονότα ή συμπεριφορές. Πχ Κάποιος αισθάνεται χαμένος στη ζωή του και τον αυτό αποκαλεί “αποτυχημένος” επειδή δεν κατάφερε να πετύχει σε μια μόνο αναζήτηση εργασίας.
- Προσωποποίηση: Το άτομο αποδίδει υπερβολική ευθύνη για ένα γεγονός στον εαυτό του, αγνοώντας άλλους παράγοντες. Πχ Κάποιος επιρρίπτει στον εαυτό του ολόκληρη την ευθύνη για το διαζύγιο του.